Freire - Semi-intransitivity - Yarı-geçişsizlik ya da "Neeee?"

Freire’ye göre ezilenlerin ezenlere karşı vereceği insan olma ya da insan kalabilme műcadelesinde geçecekleri farklı bilinç dűzeyleri vardır. Insansızlaşma ezenin ezilene dayattığı bir yaşama biçmidir. Bűtűn yaşam alanlarına egemen kılınan bu insansızlaştırma farklı bilinç dűzeylerinde de yansır. Örneğin sessizlik kűltűrűnűn yaygınlaştığı ortam bilinç dűzeyinin en dűşűk olduğu durumdur. Freire bu bilinç dűzeyine (semi-intransitive) bilinç dűzeyi der.

Burada bir çeviri sorunumuz var. Sanırım genelde intransetive “geçişsizlik” diye alınıyor. Bu nedenle de, örneğin, bir çok yerde “yarı-geçişsiz bilinçlilik dűzeyi” diye geçiyor literatűrde. Oysa ki ben intransitive teriminin geçişsizlik ya da geçirimsizlikden öte dilbilim anlamıyla almak gerektiğini dűşűnűyorum. Dil-bilim anlamıyla “intransitive” nesnesi olmayan bir fiil demek. Örneğin “ben uyuyorum” dediğimizde uyumak fillinin nesnesi yoktur. Dolayısıyla burdaki uyuma fiili intransitive bir fiil oluyor. Oysaki “Ben masaya dirseklerimi dayadım” derken dayamak fillinin masa gibi bir nesnesi var ona etkide bulunuyor ya da onunla bir dinamik ilişki halinde anlamına geliyor. Dolayısıyla Freire’nin genel felsefesini ve özellikle dilbilime olan ilgisini de göz önűnde bulundururarak bu bilinç dűzeylerini ayırd etmede kullanacağı kriterin geçirgenlik olmaktan öte nesnesine etkide bulunabilirlik ya da nesnesiyle bir tűr dinamik ilişkide bulunabilirlik olması gerekir diye dűşűnűyorum. Çűnkű ne zaman ki ezilen (the oppressed) dűnyasıyla organik ve dialektik bir ilişkiye girdiğinde etkin bir özne olarak onu (nesnesini) anlayıp, algılayıp, değiştirmeye ve dönűştűrmeye başladığında bilinci gelişecek özgűrleşecektir.

Sonuç olarak bu bilinç dűzeylerini betimleme de daha uygun bir ifade gerekmektedir diye dűşűnűyorum. Siz ne dűşűnűyorsunuz?

Edi Bese!

Aklım bir türlü bir ulusa ya da guruba kendi dilinde kendini ifade etme olanağının yasaklanmasını değil bu yasağı içine sindiremeyi ve mantıksal argümanlarla tartışmayı almıyor bir türlü. Nedir bu kadar zor olan? Nedir bunun altında yatan gerçek sebep? Bunun temelinde bir nefret, bir kindarlik, bir zulum-sevicilik, bir ırkçılık olma olasılığı aklıma yatmıyor, çünkü zaten bu sayılanlar “neden” olmaktan öte birer sonuç olarak karşımıza çıkıyorlar; akıldışı sonuçlar bileşkesi. Böylesi bir akıldışılık olsa olsa akıl-dışı başka bir şeyle açıklanabilir: Akıldışı korku ve kaygı...

Yani bu sorun politik olmanın ötesinde patalojik bir sorun aslında. Ya da patolijiyle öylesine içiçe geçmiş ki ayırd etmek olnaksızlaşmış durumda. Marcuse’nin Amerikan toplumu için söylediği şey geliyor aklıma:

“And yet this society is irrational as a whole. Its productivity is destructive of the free development of human needs and faculties, its peace maintained by the constant threat of war, its growth dependent on the repression of the real possibilities for pacifying the struggle for existence - individual, national, and international. “ (Marcuse, 1964, p.1)

"...ama işte bu toplum bir bütün olarak akıldışıdır. Üretimi insanın ihtiyaç ve yeteneklerinin özgürce gelişimini yok eder, barışı mütemadî bir savaş tehdidiyle ayakta durur, büyümesiyse ancak -bireysel, ulusal ve uluslararası- var olma mücadelesini uzlaşmaya/huzura vardırabilecek gerçek olasılıkların baskı altına alınmasıyla mümkün olur" (*)

Türkiye ülkesi ve toplumu akıldışı bir parçalanma korkusuyla, dörtbiryanı hem dışsal hem de içsel düşmanlarla sarılmış olma korkusuyla kendi gölgesini bile düşman sayma halisinasyonuyla çıldırmıştır. Her an düşman saldırıları altında olduğu hezyanıyla kendi çocuklarını bile yiyen bir canavara dönüşmüştür.

Kendi kanından daha ne kadar beslenecek bu ülke sahi?

* Çevirinin berbatlığı :-) şimdi FarukAhmet'e aittir. Daha güzel ifadeler ve önerileriniz varsa ve paylaşırsanız FarukAhmet çok sevinecektir

Dilsiz Kardeş'e

‘Bitmek bilmeyen o korkunç savaş sırasında köylerin yakıldı, yerinden yurdundan edildin. Göçler tarihine göçler eklendi. Büyük şehirlerin etrafına acıdan ve yoksulluktan bir çember ördün. Artık Kürt olduğunu inkar etmiyorlar. Yüzyıllardır birlik ve beraberlik içinde yaşadığımız söyleniyor. Kardeş olduğumuz söyleniyor. Senin yakın zamana kadar kendi köyünde bile ananın dilini konuşman yasaktı. Şimdi bildiğin kadarını aktarıyorsun bebelerine. Kulaktan kulağa fısıldanan bir tevatür gibi yaşatıyorsun dilini. O toprakların yüzlerce yıllık türkülerini mırıldanırken çeteci gibi hissediyorsun kendini. Dilinin hiçbir meşruiyeti yok, dilsiz kardeş. Dilinle eğitim görmen, şu an en zor ağza alınacak talep işte. İlköğretim ya da üniversite yönetimlerine dilekçe verenler gözaltına alınıyor, tutuklanıyor, itilip kakılıyor. Dilekçe vermenin suç kabul edildiği bir ülkede kardeşçe yaşıyoruz, dilsiz kardeş.
Bu talebin, PKK’nın siyasallaşma programının bir parçası olduğunu söylüyorlar. Devlet, Anayasal bir hakkı vatandaşına tanımamak için bu gerekçeyi yeterli bulunuyor. Siyasallaşma en büyük tehdit olarak gösteriliyor. Siyasallaşmayı tehdit olarak gören bir demokrasi inşa etmeye çalışıyoruz. İsteyenin özgürce Kürtçe öğrenebilmesi, Kürtçe dersinin tedrisata dahil edilmesi talebi, nereden ve kimden gelirse gelsin PKK yandaşlığı yaftasını yiyor. Devlet, bu konuda kendisine PKK dışında bir muhatap kabul etmiyor. Vatandaşının anayasaya uygun talebinin önüne set çekiyor. Savaş halini sürdürmek istiyorlar. Değişen bir şey yok. Sana varolabilmen, diline sahip çıkabilmen için tanınan seçim hakkı ya susarak saklanmak ya da kahramanlık yapmak zorunda bırakılmak arasında sallanan bir sarkacı gösteriyor hâlâ. Oysa artık ne susmak ne de kahramanlık adına telef olmak istiyorsun.
Bu konuda devletin siyasallaşma programı çok açık.
Sus. Konuşma. Bırak, senin yerine onlar konuşsun. Öğretme. Öğrenme. Nasılsa ölü bir dilin var. Bildiğini de yavaş yavaş unutacaksın. Kelimelerin eriyecek zamanla. Anıların silinecek. Türkülerin tükenecek. Sonunda hepimiz dilsiz kalacağız, dilsiz kardeş. Hepimiz susacağız. Birlikte ve beraberce. ’

YILDIRIM TÜRKER
Kürtçenin yükselişi
2.3.2009